على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3274

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ج : مريح . مريخ ( marix ) ا . ع . سرون درون سرون . و استخوانك نرم درون سرون . ج : امرخة . مريخ ( merrix ) ا . پ . مأخوذ از تازى - چهارم كوكب سيار در عالم شمسى كه بهرام نيز گويند و به اعتقاد بطليموس كوكب سيارى كه در آسمان پنجم واقع شده . و نيز مريخ : انگشت و زغال افروخته . و باصطلاح كيميا آهن و فولاد . و مريخ آفتاب : عالم آتش شعله‌ناك . و مريخ ذنب فعل و يا مريخ ذنب فعل زحل سيما : زنجيرى كه بر پاى ستوران گذارند . و مريخ زحل‌خوار : آتش انگشت و زغال يعنى زغالى كه اخگر شده باشد نه چوب و هيزم . و مريخ و كيوان ديدن : انگشت و زغال نيم‌سوخته در منقل ديدن . مريخ ( merrix ) ا . ع . ستارهء فلك پنجم از ستارهاى خنس . و مردا سنك . و گول و احمق . و تير دراز چهار پره . مريخ ( morayyax ) ا . ع . مردا سنك . و استخوانك نرم درون سرون . مريخ سلب ( merrix - salab ) ا . پ . لباس سرخ و سرخ‌پوش . مريخى ( merrixi ) ص . پ . منسوب بمريخ . و موجود شده در تحت اثر مريخ . مريد ( marid ) ص . ع . سركش و گردن‌كش و خودسر و متمرد و نافرمان . ج : مرداء . مريد ( marid ) ا . ع . خرماى در شير نهاده و يا در آب و شير نهاده . مريد ( morid ) ص . ع . اراده كننده و خواهنده و اختياركننده . ج : مريدون . مريد ( morid ) ا . پ . مأخوذ از تازى - آرزومند و مشتاق و خواهان . و شاگرد و تلميذ . و پس‌ايست و آنكه پيروى نمايد و فرمانبردارى كند ديگرى را . و آنكه اطاعت كند شيخ و مرشد خود را . و مرد طالب علم . و نيز شيطان . مريد ( merrid ) ص . ع . سخت سركش . مريداء ( morayd ' ) ا . ع . پردهء نازكى در ميانهء ناف و عانه . و نام قريه‌اى در بحرين . مريدانه ( morid ne ) ص - م ف . پ . مأخوذ از تازى - منسوب و متعلق بمريد و بطور ارادت . مريدن ( maridan ) ف ل - م . پ . يخ بستن و منجمد كردن و فسردن . مريدون ( moriduna ) ص . ع . ج : مريد . مريدى ( moridi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - شاگردى و اطاعت و فرمانبردارى . مرير ( marir ) ص . ع . تلخ . ج : مرار . و رجل مرير : مرد توانا و با زهره . مرير ( marir ) ا . ع . عزيمت و آهنك و عزم . و ريسمان سخت تافته . و ريسمان باريك . و زمين خالى و فارغ از هر چيزى . ج : مرائر . مرير ( morayyar ) و ( morayyer ) ص . ع . آنكه از فربهى در اذيت باشد . مريراء ( morayr ' ) ا . ع . دانهء تلخ و سياه رنك كه در كندم پيدا مىشود و آن را تلخه گويند . و دختر نازك و لطيف اندام لرزان از فربهى . مريرة ( marirat ) ا . ع . تاه ريسمان . و چيرگى . و ارجمندى نفس . و ريسمان سخت تافته . و ريسمان دراز باريك . و آهنك و عزيمت . ج : مرائر . مريرة ( merrirart ) ا . ع . عزيمت و آهنك . مريز بانك ( moriz - b nk ) و ( moriza - b nak ) ا . پ . نام گياهى كه خوب كلان نيز گويند و تخم آن را بارتنگ نامند . مريس ( maris ) ا . ع . خرماى آغشته و تر . و اشكنه و تريد و شير و هر چيز لغزان و تابان . مرئس ( mora''es ) ا . ع . شير درنده . مريش ( maric ) ص . ع . سهم مريش : تير پر نهاده . و قولهم : ما له اقذ و لا مريش يعنى او را چيزى نيست . مريش ( morayyac ) ص . ع . سهم مريش : تير پر نهاده . مريش ( morayyac ) ا . ع . شتر بسيار پشم در روى و گوش و كم گوشت . و چادر منقش . و مرد سست پشت . و هودهء اصلاح يافتهء از دوال و مانند آن . مريشة ( morayyacat ) ص . ع . ناقة مريشة اللحم : شتر مادهء كم گوشت . مريشم ( maricam ) ياى مجهول . ا . پ . خسته‌بند يعنى چيزى كه بر جراحت بندند و رفاده . مريض ( mariz ) ص . ع . مرد بيمار . ج : مراض و مرضى و مراضى . مريض ( mariz ) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - بيمار و دردمند و ناخوش و ناتندرست و ناتوان . و خسته و عليل . و قول مريض : سخن سست و ضعيف . و دانش ناقص . مريضة ( marizat ) ص . ع . مؤنث مريض يعنى زن بيمار . ج : مراض و مراضى . و ارض مريضة : زمين نابرومند . و ريح مريضة : باد سست حال . و شمس مريضة : آفتابى كه از ابر و جز آن نيك گشاده و صاف نباشد . و عين مريضة :